Athene, Griekenland
19 jaar later
Goedenavond, dames en heren. Welkom bij onze show.
Vandaag brengen we u...
een waarlijk veelkleurig ensemble...
van Cubanen, die voor u gaan spelen.
We hebben Paquito D'Rivera.
We hebben Ignacio Berroa.
We hebben m'n jongste zoon uit Cuba.
Arturo Sandoval.
Hij is hier met speciale toestemming van de Cubaanse regering.
Ik wil even iets zeggen.
Sinds ik als klein jongetje voor het eerst zijn muziek hoorde...
droomde ik ervan ooit te spelen met de grote Dizzy Gillespie.
M'n leven is op dit moment net een mooie droom.
Mari ? Met Arturo.
Waar ben je, Arturo ? - In Athene.
Is alles goed met je ?
Mari, je bent in Londen. Alles is geregeld.
Vanavond ? - Morgen ben ik in Italië.
Kijk uit. - Ik bel je zodra ik er ben.
Ik wil er geen feta op. Begrepen ? Zonder feta.
Niet weggaan.
Wat is er aan de hand, Arturo ?
Vlug, geef me een sigaret.
M'n vrouw en zoontje zijn in Londen. - Waar zijn ze ?
We gaan niet terug. - Meen je dat ?
Het is nog niet voor elkaar.
Maak je geen zorgen. We krijgen je er wel uit.
Kom, ik heb de ambassade gebeld. Ze verwachten ons.
Wat is er ? - Ik heb er nog familie wonen.
Als je vlucht, straffen ze de achterblijvers.
Wil je het dan wel doen ?
Ik heb m'n hele leven gevangen gezeten.
Vrijheid is angstaanjagend, maar ik moet het doen.
Kom op dan.
De ambassade is gesloten. - Doe open. M'n Cubaanse vriend...
We zijn dicht. - Niet voor Dizzy Gillespie.
Doe de poort maar open.
Het is me een eer, Mr Gillespie. U bent zeker Arturo Sandoval ?
De één na beste trompettist van de wereld.
Iemand zou even...
Daar bent u. Goedenavond, heren. Of liever 'goedemorgen'.
Ik ben Michael Tasker, een grote fan van u.
Dit is Arturo Sandoval. - Ja, hij wil asiel aanvragen, hé ?
Hoe lang gaat dat duren ? - Bureaucratie heb je overal. U kunt...
Dit is de Amerikaanse ambassade. U hebt vast wel ergens appeltaart.
We zullen eens voor u kijken.
Hou je haaks. - Bedankt.
Eet smakelijk. Komt u maar met mij mee.
Mr Gillespie is een van de weinigen voor wie we 's nachts open doen.
Gaat u maar even zitten. Ik ben zo weer terug.
Koffie ? - Ja, graag.
Ik ben bang.
Vertrouw me maar.
Mr Sandoval, ik moet u eerst even uitleggen...
dat u aan bepaalde criteria moet voldoen om asiel te krijgen.
U moet aantonen dat u niet terug kunt omdat u in uw land gevaar loopt.
Daarom ben ik ook hier.
U trad op met de United Nation Band van Mr Gillespie. Is uw gezin hier ?
Nee, m'n vrouw en zoontje wachten op me in Londen.
Wilt u voor hen ook asiel aanvragen ?
Is dat een probleem ?
Ik heb alleen wat informatie nodig.
Hoeveel jaar bent u al muzikant ?
Sinds m'n zesde jaar.
Ik liet m'n kat koorddansen en ik speelde op de bongo's.
Het was een soort circusnummer.
Hebt u op een staatsconservatorium gezeten ?
Dus u hebt een klassieke opleiding gehad ?
Hier staat dat u lid was van de Cubaanse Muziekacademie.
Klopt dat ?
Wordt die gesubsidieerd door de staat ?
Uw eerste betaalde baan was bij het Orquestra...
Moderne Cubaanse Muziekorkest. - Gesubsidieerd ?
Natuurlijk. Zonder subsidie zou het orkest niet bestaan.
Misschien zie ik iets over het hoofd...
maar ik krijg de indruk dat de overheid u goed behandelde.
Ze steunden u in elk geval als muzikant.
Ja, zolang ik ze hun zin gaf.
Moskou's Staatscircus Havana, 1973
Dat is het. Dat zouden we moeten spelen.
We richten een band op en slaan onze vleugels uit.
Arturo, je bent geen spat veranderd. - Waarom zou ik ?
Je bent knap, zelfs zonder haar. Wat is er aan de hand, Jaime ?
Kom binnen, jongens. Ga zitten.
Brand geen gat in m'n bank. - Waarom zijn we hier ?
Waarom moesten we komen ? - Kameraad Somavilla vertelde me iets.
Ik heb Jaime verteld...
dat jullie een eigen band willen oprichten.
Een eigen band ? Dat is een goed idee. Jammer dat het niet kan.
Jongens, ik ben artiest, net als jullie.
Ik weet hoe belangrijk inspiratie is. Maar Cubanen moeten één lijn trekken.
Politiek en muzikaal. Jullie mogen het Orquestra niet kapotmaken.
We willen niks kapotmaken. - Alleen de beste band in Cuba.
Er kan best nog een band bij. - Normaal wel, maar er is weinig geld.
Precies. Jullie kunnen toch spelen wat je wilt in het Orquestra ?
Daar spelen we wat jullie willen.
We willen experimenteren. - Jullie willen onze muziek niet spelen.
Alleen de muziek van de vijand. - Wat is dat ? Muziek is...
Zo is het genoeg.
Onze kameraden sneuvelen in Angola.
Jullie denken alleen aan je muziek en aan jezelf. Dat kan nu niet.
Er zijn grenzen. Is dat goed begrepen ?
Laat die cowboys nou maar. - Ik ken die film nog niet.
Nou en ? We spelen domino. Concentreer je.
Cirita, heb je nog koffie ?
Ik ben. - Ik zet wel even bij.
Bedankt, mam. - Je koffie is als een ochtendkus.
We hebben hier al vier keer gespeeld. - Doen jullie mee ?
Straks misschien, pap.
Dat met die band lukt toch niet, Arturo. Je hebt gehoord wat Jaime zei.
Ze pikken de instrumenten in. - Dat doen ze niet.
We worden veel te goed. - Ze steunen geen jazz-band.
Je moet het geen 'jazz' noemen. - Dat horen ze toch vanzelf ?
Het zijn pennenlikkers, geen musici.
Wij zijn Cubaans, Chucho ook. We spelen dus Cubaanse muziek.
Dan moet het onder een bepaalde dekmantel.
Conga's. - Ja, van die grote.
Helemaal vooraan. - Vooraan ?
We noemden ons Irakere, een Afrikaans woord voor jungle.
We speelden jazz, maar met onze eigen swing.
Wacht even.
Maar ze hebben u niet tegengehouden en de band was een succes.
Ze trapten erin.
Er kwam een tournee en een plaat bij CBS. Jullie wonnen zelfs een Grammy.
Het maakte de staat niet uit wat jullie speelden.
Ze deden of hun neus bloedde. We brachten veel geld op.
U zult er zelf ook wel wat geld aan hebben overgehouden.
Zo werkt het niet. De clubs betaalden het ministerie. Wij kregen eetgeld.
U kunt dus veel meer verdienen buiten Cuba ?
Het gaat me niet om het geld, maar om de muziek.
U mocht spelen wat u wou. Jazz, Gershwin en Ellington...
Het bleef gevaarlijk. In Cuba weet je nooit waar de grens ligt.
Je kunt Gershwin een keer te vaak spelen.
U liep niet echt gevaar. - Het kon opeens reactionair zijn.
Dan pakken ze je op. In Cuba ben je altijd bang.
Ze kunnen jou of je familie iets aandoen vanwege een liedje.
Zomaar een liedje.
Je loopt er wel degelijk gevaar.
Als het zo gevaarlijk was, waarom bent u dan niet eerder gevlucht ?
Ik wou wel vluchten. Ik wist ook al precies hoe.
Maar u bent gebleven.
Kom nou.
Er kwam iets tussen.
Kom nou.
Kom op nou.
Ik sta hier en de bus komt zo.
Kom op, wat sta je daar nou ?
Als je deze bus niet haalt, moet je uren wachten.
Ik hoor bij hem.
Ik wacht hier al de hele tijd. Ze hoort bij mij.
Ze is m'n grote liefde.
Hoe heet je eigenlijk ?
als ze langsloopt moeten alle bussen stoppen
en als ze lacht
moet ze huilen
Wat is er ?
M'n moeder is pas overleden. Een week geleden.
Wat rot voor je.
Had je moeder een hekel aan lachen ?
Waar ga je heen ? - Ik moet er hier uit.
Ik ook. - Wat toevallig.
Ik wil je nog zien voor ik ga. - Waarom ? Je gaat toch.
Moet daar een reden voor zijn ?
Wanneer is je tournee afgelopen ? - Over een maand.
Zullen we ergens gaan eten ?
Als je terug bent. - Dat duurt te lang.
Vanwaar die haast ? - Ik ben bang dat je me vergeet.
Die kans is niet groot.
Werk jij op het ministerie van buitenlandse handel ?
Je wou toch niet zeggen dat jij hier ook werkt ?
Ik dacht het niet.
Is dat een probleem ? - Nee, helemaal niet.
Ik zie je nog wel voor ik ga.
Ik waarschuw je vast.
Dit zijn de Oost-Duitse aankopen. - Geef maar.
Heeft ze alles verkocht ? - Ze is echt vertrokken.
Naar Miami ? - De hele familie en oma ook.
Op een vlot.
Dat is niks voor Cuca. - Wat is er met haar ?
Ze is 's nachts vertrokken vanuit Cojima.
Met haar hele familie ? - Ja, zelfs de hond is mee.
Fijn dat ze ontsnapt is. - Ze heeft het opgegeven.
Omdat het wat tegen at - Ze wou winkelen in Miami.
Hier had ze alles leeg gekocht.
Kan ik Marianela even spreken ? - Telefoon voor jou.
Met Arturo. - Met wie ?
Arturo Sandoval. Ken je me nu al niet meer ?
Natuurlijk ken ik je nog. Het is nog geen uur geleden.
Hou je van honkbal ?
Honkbal ?
Wat doe je hier ? - Zo repeteer ik altijd.
Ik speel hier graag, omdat m'n muziek als een golf terugkaatst.
Wat speelde je ? - Iets wat ik net heb gecomponeerd.
Hoe heet het ?
Marianela.
Echt waar.
Leg je hand eens hier op m'n hart.
Mooi.
Hoe heet ze ?
Waar woont ze ? - Dat gaat je niks aan.
Dat serveerstertje dat je achternazat ? - Dat deed jij.
Marianela werkt voor de regering.
Denk je dat ik gek ben ? - Je bent verliefd. Dat is nog erger.
Hoe bedoel je ? - Kom eens hier, Arturo.
Ik wil weg, maar ik heb een gezin. Jij bent vrij man. Je kunt zo weg.
Blijf niet aan haar plakken.
Je moet de problemen niet opzoeken.
Daar is ze.
Wat denk je ?
Het is nog erger dan ik dacht. Pas op, je weet hoe het gaat.
Straks is ze een spion, verkleed als de vrouw van je dromen.
Het moet wel heel verleidelijk zijn.
Je gaat naar al die landen. Mooie auto's, mooie kleren.
Heb je nooit de neiging om daar te blijven ?
Zal ik je eens wat zeggen ?
Je zou Cuba missen.
Hier ruikt alles zo lekker naar suiker.
Je zou het honkbal missen en onze muziek.
Ik ben er nog steeds.
Waarom gaan mensen toch weg uit Cuba ?
Jij hebt zoveel te danken aan de revolutie.
Ik heb m'n talent van God gekregen, niet van Fidel.
Zie ik er soms uit als een overloper ? Waar hebben we het eigenlijk over ?
Ben je op het podium ook zo zenuwachtig ?
Alleen als ik auditie moet doen.
Hoe doe ik het tot nog toe ?
Ik zit er nog steeds.
Wacht even.
Dit is Marianela. Alle bussen stoppen voor haar.
Dat was de laatste bus. - Dat was de enige bus.
Wat ga je nu doen ? - Ik weet het niet.
Ik kan bij een vriendin gaan slapen. Ik moet naar huis bellen.
Het was een fijne dag.
Bedankt. - Graag gedaan.
Ik loop wel even met je mee. - Dat hoeft niet.
Kom nou maar mee.
Ik bescherm je wel.
Ik ben ook getrouwd geweest. Het was 'n vergissing. M'n man, niet m'n zoon.
Heb je een zoon ? - Ja, hij is acht.
Ik was nog heel jong. - Dat moet wel.
Woont ze hier ?
Het is niet ver meer.
Emilia ?
Ze is zeker bij de kolonel.
De kolonel ?
Heeft ze een kolonel ?
Bedankt dat je bent meegelopen.
Welterusten.
Ga je echt morgen weg ?
Dat heb ik je al verteld.
Beloof je me dat je niet terugkomt ?
Hoe bedoel je ?
Beloof 't, dan mag je vannacht blijven. - Maar waarom ?
Omdat ik bang ben dat ik verliefd op je word.
Het zou nooit iets worden. We zijn te verschillend.
Verschillen zijn goed. - Beloof 't. Dit wordt onze enige nacht.
Ik begrijp het niet. Als ik het beloof, blijf je vannacht bij me ?
Oké, ik beloof het. - Ik meen het.
Beloof het me.
Ik beloof het.
Ik kom zo. - Het ruikt goed.
Kom op, Willis.
Hallo, dit is Willis Conover met jazz op de Voice of America.
Zet hem op, Willis.
Wat is dat nou ? - Dizzy's Atmosphere.
Dizzy Gillespie en Charlie Parker live in Carnegie Hall, 1947.
De B-kant, tweede nummer.
Je weet best wat ik bedoel.
Het is gewoon muziek.
Geweldige muziek.
Je mag niet luisteren naar die zender.
Nu zien ze het niet.
Dat is niet grappig. Je kunt er last mee krijgen.
Dat weet ik. Ik heb vier maanden vastgezeten omdat ik ernaar luisterde.
Ik heb het verdiend.
We moeten gaan.
Jij gaat op tournee en ik moet werken.
Wat doe je nou ?
Wat doe je ?
Ik wil je gezicht onthouden.
Kom je nog ?
Emi, kan de kolonel eigenlijk dansen ?
Laat me niet lachen. - Maar hou je van hem ?
Ga je mee ?
Ik sta hier.
Tot morgen.
Je had beloofd dat je weg zou blijven. - Voortaan doe ik wat ik beloof.
Dus ze was geen informante ? - Natuurlijk niet.
Maar ze werkte wel voor de regering. Is ze nog steeds lid van de partij ?
Is ze actief lid ? - Nee, niet meer.
Ze ziet de dingen nu heel anders.
Dat komt goed uit voor uw asielaanvraag.
Hoezo ? - U had niets tegen haar ideeën.
Dat zei ik niet. We hadden vaak ruzie over politiek.
Ruzie ? Kennelijk stonden jullie lijnrecht tegenover elkaar.
En desondanks zijn jullie bij elkaar gebleven ?
Papi en Leonel, dit is Arturo.
Aangenaam, señor Sosa.
Leonel, zeg Arturo eens gedag.
Sorry, ik ben zo terug.
Wat is er zo geweldig aan hem ? - Hij is leuk. Ik voel me goed bij hem.
Ben jij die muzikant ? - Ik speel trompet.
Trompet ?
Meneer de trompettist...
mag ik vragen wat u van plan bent met m'n dochter ?
Ik wil met haar trouwen.
Ik wil een zoon krijgen met haar en ik wil samen oud worden.
Daar heeft ze niks van gezegd. - Ik heb haar nog niet gevraagd.
Señor Sosa, ik weet hoe u over me denkt.
Ik ben muzikant, zij is uw dochter. - Dan wil je zeker hier komen wonen ?
Ja, voor een tijdje.
Ik heb iets voor u.
Zeep, uit Londen.
Hou die maar.
Ken je Felix Chappotin ? - Ja, u hebt goeie platen.
Dat was nog eens een trompettist.
Hou je van honkbal ?
Ga een keer mee naar m'n favoriete club : Los lndustriales.
Dat zeg je om vriendjes te worden.
Lukt het me een beetje ?
Nee, hé ?
Misschien kan ik je omkopen. Een broodje ?
Echt niet ? Er zit kalkoen op. Het is een broodje kalkoen.
Heb je dat al eens gegeten ? - Nog nooit.
Waar kun je die kopen ? - Daar.
Dat is geen kalkoen.
Wat is het dan ? - Gierenvlees.
Helemaal niet. Het is overheerlijke kalkoen.
Hij deugt niet, Marianela. - Ken je hem dan ?
Wie niet ?
Is hij lid van de partij ? - Volgens mij zit hij nergens bij.
Zijn wereld is anders. Hij denkt heel anders.
Ik snap je niet. Niemand zal het snappen.
Je hebt een goede baan en een goede naam. Waarom zet je die op het spel ?
Ik ben oud en wijs genoeg, Emilia. - Niet zo oud als z'n eerste vrouw.
Ken je z'n eerste vrouw ? - Natuurlijk, Alba Marina.
Alba Marina, die zangeres ?
Weet je zo weinig over de man met wie je wilt trouwen ?
We horen alleen wat zij willen en we spelen wat zij willen.
Weet je wat we hier missen ?
Miles Davis, Charles Mingus, Maynard Ferguson.
Zij spelen in kleur, wij in zwart-wit. Maar niet lang meer. Ik ga weg.
En je gezin dan ? - Dat krijg ik hier ook wel weg.
Kijk daar eens.
Ik ben doodziek van dat gedoe.
Pas op je woorden.
Cubanen hebben goede oren, en niet alleen voor muziek.
Waar ben je geweest ?
Wat is er ? - Iemand volgt me.
Iemand volgt me.
Hij moest je niet echt volgen. - Wacht eens even.
Ken je hem ?
Het is een vriend van Emilia.
Hij zou alleen wat navraag doen.
Hij zou inlichtingen inwinnen.
Over jou.
Waarom ?
Dat heb ik hem gevraagd.
Heb jij hem dat gevraagd ?
Waarom vraag je het niet aan mij ? - Ik weet niet of ik je kan vertrouwen.
O nee ? Ik heb je alles verteld. - Dat is niet waar.
Je hebt nooit iets verteld over Alba Marina.
Alba ? Je wist dat ik getrouwd was. - Maar niet met wie.
Wat maakt dat uit ? Twijfel je aan m'n liefde ?
M'n vorige man heeft me in de steek gelaten.
Ja, jou en je zoon. - Dat wil ik niet nog eens.
Je mag mij niet vergelijken met hem.
Ga naar huis.
Gaat het ?
Je krijgt toch geen hartaanval, hé ?
Ik ben me rot geschrokken.
Het gaat al weer. - Je moet me niet meer volgen.
Ik kom hier niet meer.
Jullie waren net zo'n leuk stel.
Kom je wel goed thuis ? - Ik kan niet naar huis.
Waarom niet ? - M'n vrouw heeft me eruit geschopt.
Ken je die mop over de dierentuin van Fidel ?
In 1960 hing er een bordje met : Verboden de dieren te voederen.
In 1970 haalden ze dat weg en kwam er een bordje met :
Verboden het voer van de dieren op te eten.
Gisteren hebben ze dat vervangen door een bordje met :
Verboden de dieren op te eten.
Lachen, hé ?
Je bent zeker komiek ? - Nee.
Ik ben orthopedist.
Lach niet zo, het is echt waar. Ik ben orthopedisch chirurg.
Gevolgd door een specialist. Ik voel me vereerd, dokter.
Rijk word je alleen met een taxi. M'n neef is taxichauffeur.
Hij verdient veel. In dollars, dat is belangrijk.
Is hij ook arts ? - Niet lachen.
Natuurkundige.
Wij hebben de slimste taxichauffeurs van de hele wereld.
Hoe heb je me gevonden ? - De dokter heeft me gebracht.
De sjaal is prachtig.
Je had dat van Alba aan mij moeten vragen.
Ik ben hier... - Ik ben nog niet klaar.
Ik ben nog niet klaar.
Wat wil je zeggen ?
Dat weet ik niet.
Wat ik voor jou voel, heb ik nog nooit voor iemand gevoeld.
Ik weet me geen raad met dat gevoel. Ik vertrouw het niet.
En als ik nou eens zeg dat ik van je hou, gewoon zomaar ?
Ik hou van je, vanaf het eerste moment.
Je bent bij me en ik hou van je.
AI laat je me honderd keer volgen, ze zien alleen dat.
Ik hou van je.
Vertrouw je me ?
Kom eens hier, jongen. Je hebt een goede vrouw gevonden.
Je wordt een goede vader en een goede man.
Een goeie vader en man, maar een slechte domino-speler.
Volgens mij is hier een bruiloft aan de gang.
Je ziet er prachtig uit. - Dank je. Waar zijn de anderen ?
Zeg, mag ik de bruidegom niet kussen ? - Eén keer.
Amuseert u zich een beetje, señor Sosa ?
Proficiat. Wees lief voor haar, anders stuur ik de kolonel op je af.
Dat beloof ik. - Denk erom, hoor.
Ik beloof het.
Rosalina had migraine. De stakker. - En Yami ?
Die had militiedienst. - En de rest ?
Ik ben er toch ? Ik ben wel gekomen.
Sorry, maar ik moet gaan. - Is dat de kolonel ?
Vraag of hij binnenkomt. Hij is van harte welkom.
Sorry, maar ik moet echt gaan.
Je ziet er fantastisch uit. Je ziet eruit alsof je nog maagd bent.
Rustig maar, ik kom al.
Wat is er ? - Ze zijn niet gekomen.
Wie ? - M'n vrienden.
Er is niemand gekomen.
Als ze er niet zijn, zijn het geen vrienden.
Wie komt er ? - Dizzy Gillespie.
Wat een gekke naam, Dizzy. - Zo heet hij.
Moet ik dat ding echt maken ? - Jij bent de beste.
De allerbeste.
Zo goed ben ik niet.
Begraaf hem maar.
Dat is de verkeerde maat band.
Hij is rond.
Hoe is het ? - Welkom in Cuba, Mr Gillespie.
Welkom in Havana.
Voor de tournee gaan we eerst naar een internationaal vermaarde kliniek.
Ik ben kerngezond. Breng me maar naar Chano Pozo.
Naar Chano Pozo ? - Kennen jullie Chano niet ?
Ik ken Chano. - We hebben jou niks gevraagd.
Nee, wacht even.
Weet jij waar die knakker woont ?
Natuurlijk. - U krijgt een rondleiding.
We hebben uw dag al volgepland. - Dat is heel aardig.
M'n jongens gaan wel mee. Veel plezier.
Het is me een grote eer.
Wat is dit ? - M'n auto.
Blijf dat maar geloven.
Daar gaan we dan. Alles in orde, bedankt.
Weet je echt wie Chano Pozo is ?
Luciano Pozo y Gonzales, oftewel Chano.
Congaspeler. U kent hem uit 1946.
Chano woont in Belen, hier vlakbij.
Dizzy Gillespie en Chano Pozo brachten de polyritmie in de jazz.
Je leest de hoesteksten. - Ik lees alles over u.
Ik moet je wat zeggen. Er zit een gek luchtje aan je auto.
Ik ruik benzine. - Benzine en teer.
Ik heb hem geschilderd met benzine en teer.
Je moet je auto op de weg houden, niet de weg op je auto smeren.
Is er nergens een standbeeld of zo ? - Nee, dat hebben we niet.
Rij maar naar de straat van Chano. - Daar zijn geen straten.
Wat hebben ze daar dan ? - Helemaal niks.
Hoe vinden de mensen hem dan ? - Hij is bijna vergeten.
Wat erg. Hij is een van de grootste muzikanten aller tijden.
Chano Pozo oversteeg de grillen van de tastbare realiteit...
en ging op avontuur in de metafysische wereld.
Karl Marx had vast wel een standbeeld.
Een standbeeld en een theater.
Hij kon niet in de schaduw staan van Chano Pozo.
Hoor je dat ? Dat is z'n sound. Hier heeft hij de conga leren bespelen.
Is dat soms een show ?
Een feest. Het is hier elke middag feest.
Ik stop hier wel even.
Je mag alles filmen.
Dit is Chano's muziek. Ze doen een traditionele yambu.
Speciaal voor Belen, de stad waar Chano vandaan komt.
Jullie hebben het in ere gehouden.
Toen we slaven werden, pakten ze ons de trommel, ons geloof en onze taal af.
We moesten hun taal leren.
Maar het hart van Afrika klopt nog steeds in Cuba.
Het is nog steeds zoals het was. - En er is nog veel meer.
Ze hebben vanavond een soort jamsession voor me gepland.
Heb je ooit gehoord van de band Irakere ?
Irakere ?
Ja, daar heb ik weleens van gehoord.
Mr Gillespie, dit zijn de beste muzikanten van Cuba.
Paquito D'Rivera bijvoorbeeld.
Dat klinkt goed.
Wat doet m'n chauffeur daar met die trompet ?
Uw chauffeur ?
Geef m'n trompet eens.
De Afrikanen en Cubanen hebben een hemelse metamorfose ondergaan.
Ik heb deze meegesmokkeld uit Frankfurt. De staat houdt niet van jazz.
Als je morgen op de boot stapt, is het jazzfestival voorbij.
Het is musica non grata.
Die show van vanavond was alleen voor jou. Dit hoor je niet elke dag.
Is dit jouw muziek ?
Dit heb ik je niet horen spelen.
Ik ben er nog mee bezig.
Ja, dat klinkt goed.
Musica non grata.
Miles Davis wou een keer trompetles van mij.
Ik zei : Kom maar mee naar de piano. Miles zei : Ik speel geen piano.
Ik zei :
Er is maar één manier om muziek echt goed te arrangeren en componeren.
Op de piano.
Leer piano spelen, dan begrijpen we elkaar beter.
Waarom ga je niet mee op tournee ?
Met jou ?
Dat trompetgeluid is niet van jou, maar van de hele wereld.
De boot vertrekt mañana.
Morgen ?
Ik zou best willen, Diz.
Je begrijpt het niet, Marianela. Dizzy Gillespie ziet iets in me.
In mij.
En nu wil je met hem meegaan ?
Wat wil je nou ? Je zit al bij een band. Je toert, je bent beroemd.
Het is een circus. Ik zit gevangen. - Doe niet zo idioot.
Ik moet spelen zoals de regering dat wil.
Ik heb er gewoon geen zin meer in.
Ik wil de muziek spelen die ik vanavond heb gespeeld.
Wil jij dat niet ?
Natuurlijk wel.
Ik heb altijd achter je gestaan.
Maar we hebben een gezin.
Er zijn grenzen.
Grenzen ?
Hoe kun je nou zo praten ? - Je moet de problemen niet opzoeken.
internationale luchthaven van Madrid
Kijk nou eens.
Tienduizend wanhopige Cubanen bestormden de ambassade van Peru.
De regering Castro overweegt om met harde hand op te treden.
Het begon toen een buschauffeur asiel wou vragen en de poort ramde.
De bus werd beschoten. Eén bewaker vond de dood.
Omdat de man niet werd uitgeleverd, trok Cuba de wachtposten terug.
De ambassade werd overspoeld door Cubanen die weg willen.
M'n sax ligt nog in het vliegtuig. - Je saxofoon ?
Arturo, pas even op m'n bagage.
Schiet op, het vliegtuig vertrekt zo.
De tournee is afgezegd om Irakere en jouw naam te beschermen.
Dit is Osvaldo, de veiligheidsagent die aan ons is toegewezen.
Ik bel je nog wel.
Ga zitten.
Zoals ik al zei, Irakere is een belangrijke stem van de revolutie.
Net als jouw stem. - En die van Paquito.
Maar hij heeft ons verraden.
Nu Paquito weg is, willen we jou een prominentere rol geven in Irakere.
Ik voel me heel vereerd, Jaime. Maar...
Ik heb andere plannen. - Ga je wat anders doen ?
Ik wil een eigen band.
Ik wil de Cubaanse muziek een grotere bekendheid geven in het buitenland.
Je eigen band ? - Ja, dat wil ik.
Om vijf uur hier voor de soundcheck.
Ik kan er niks aan doen. Je mag hier niet spelen.
Ik ben overal geweest. Niemand laat me spelen.
Het schijnt dat je uit de gratie bent. - Dit is jouw club, Angel.
Jij bent de baas. Je houdt van m'n muziek. Maar wat ?
Ik ben je vriend. Het zou makkelijker zijn als je lid werd van de partij.
Het is heel simpel.
Wat nou ?
Hoor eens.
Je hoeft het niet te geloven, als je maar tekent.
Je wilt toch trompet spelen ? Hou je dan aan de regels.
Zeg maat, let eens op.
Doe even een spelletje met je vader.
Dat kan niet, mam. Ik moet gaan. - Waarom kun je niet langer blijven ?
We moeten gaan.
Marianela, kom je ?
We gaan. - Ga je al ? Je wilt nooit eens meedoen.
Hij wil nooit meedoen. - Kom op, je hebt tijd genoeg.
Misschien win je wel.
Marianela, kom je nou ? - Ik kom al.
Jij was toch bevriend met Paquito D'Rivera ?
Dat ben ik nog steeds. - Hij is toch overgelopen ?
Hij heeft z'n vaderland verraden. - Het is zijn keuze.
Hij kwam hier helemaal niks te kort. - Als dat klopt, was hij niet weggegaan.
Ik vind hem maar een onderkruiper.
Die honderdduizend bootvluchtelingen kwamen zeker ook niks te kort ?
Hoe kun je dat zeggen ? - Hoor je wat je zoon zegt ?
Wat vind jij daarvan ?
Laten we nou maar spelen.
Ik ben.
Marianela, we gaan.
Arturo, wat heb je nou ? Na elk bezoek aan je ouders loop je kwaad weg.
Je wilt nooit domino spelen. - Ik kan het niet aanzien.
Hij doet het graag. Nou en ? - Hij vergooit z'n leven.
M'n vader was een prima monteur, maar ze hebben z'n garage afgepakt.
Ik heb die auto gekocht om hem achter die tafel vandaan te krijgen.
Praat niet zo hard. - Ben je bang voor de revolutie ?
Die geeft ons toch alles ? - Hij is zelf gestopt met z'n garage.
Die werd genationaliseerd. Ze pakten hem z'n droom, z'n grote liefde af.
Z'n werk, z'n vak. - We brengen allemaal offers.
Waarvoor ? - Waarvoor ? Voor ons land.
Voor gratis gezondheidszorg en gratis onderwijs. En al die vluchtelingen ?
Die hebben het opgegeven. - Dat doen ze juist niet.
Wat heb je aan onder ijs als je niet mag lezen wat je wilt ?
Iedereen is ziende blind. - Je vader klaagt nooit.
Niet tegen jou. - Hij steunt de revolutie.
Wat moet hij anders ?
Als hij Fidel zou laten vallen, zou z'n hele leven zinloos zijn.
Dan had hij alles voor niks opgegeven.
Stil, Turi slaapt. - Het hele land slaapt.
M'n kinderen moeten wakker worden. Ze moeten het weten.
Hou op, de hele straat hoort je.
Laat ze me maar aangeven. - Hou je mond.
Verraad me maar aan de revolutie. De familie Sandoval sluit z'n ogen niet.
Hoor je me ? Word wakker, we gaan. Kom op, niemand slaapt meer.
Kom op.
Sandoval ?
Slaap je de hele dag ? - Wat moet je ?
Je mag spelen. De zaken gaan slecht en jij brengt klanten binnen.
Hoeveel avonden ?
We zien wel hoe het loopt.
Wat krijgen we nou, speel je geen trompet meer ?
Johnny, wat doe jij hier ? Ben je Londen uit geschopt ?
Dag, schat. - Fijn dat jullie er zijn.
Jij kon niet weg, wij wel.
Dizzy speelde laatst in onze club.
Hij had het constant over z'n kameraad in Cuba.
Hij is ereburger van Cuba.
Hij heeft veel respect voor jou.
En hij is het met me eens.
Jij hoort thuis op een plek waar ze je talent respecteren.
Niet zo hard. - Ik wil alleen het einde even horen.
Het is bedtijd, Turi.
Pap, kom eens kijken. Het gaat over Ochoa.
Het gaat om generaal Ochoa.
Hij vocht in Angola. Fidel heeft hem tot held verklaard. Nu staat hij terecht.
Wat heeft hij misdaan ? - Hij werd te populair.
In Cuba kan er maar één held van de revolutie zijn.
Behalve als je dood bent. Dan mag je best populair zijn.
Laat je niet hersenspoelen. Ochoa staat terecht voor drugshandel.
Mari is de enige die gelooft dat Fidel daar niks van wist.
Ik geloof er sowieso niks van. Ik ben niet de enige.
Hij wordt vast vrijgesproken. Hij krijgt een eerlijk proces.
Je kijkt er al een week naar. Dat proces is een farce.
Hij komt voor het vuurpeloton. - Hier, lieverd.
Hij laat Ochoa nooit executeren. - Het is al geregeld.
Z'n advocaat stuurt aan op een executie.
Z'n eigen advocaat draagt belastend materiaal aan. Is dat eerlijk ?
Het spijt me, Sally.
Ik had het graag gezellig willen houden. - Trek het je niet aan.
Wij ruziën altijd als we eters hebben. Meestal begin ik.
Ik weet gewoon niet wat hij wil. Hij voelt zich zo ongelukkig.
Natuurlijk is hij ongelukkig. Hij is muzikant.
Ik trek al veertig jaar op met muzikanten.
Maar in al die tijd heb ik niemand gezien zoals Arturo.
Ik draag deze show op aan m'n grote vriend...
m'n grote voorbeeld Mr Dizzy Gillespie.
Het volgende nummer dat we spelen, heet 'Blues for Dizz'.
Sorry dat ik zo laat ben.
Mam, dit is Paloma. - Aangenaam
Emilia, fijn dat je er bent. Dit zijn Johnny en Sally, vrienden uit Londen.
Mari, ik moet je iets vertellen.
Ze houden ons in de gaten.
Er zijn dossiers aangelegd over jullie. - Waar heb je het over ?
Ze gaan hem pakken. Na vandaag speelt hij nergens meer.
Arturo, het was een fantastisch optreden.
Als het aan mij lag, kon je hier elke avond optreden.
Dat weet je.
Je hebt geweldig gespeeld.
Wacht even.
Waarom is de Cubaanse regering zo bang voor uw muziek ?
Ze zijn alleen bang voor ideeën.
Is Fidel Castro bang voor uw ideeën ?
Fidel Castro is bang voor alle andersdenkenden.
Hij heeft Batista afgezet. - Slim van hem.
Het idee was goed. Hij beloofde het volk waar het zo naar verlangde.
Een nieuwe grondwet, democratie, geen dictatuur.
Hij deed het met 80 man, 50 geweren en een gammele boot.
Dat bestaat niet.
Meer had hij niet nodig. Het idee maakte hem oppermachtig.
Ik ben gekomen om te vragen of ik met u kan praten over Arturo.
Mag hij z'n muziek weer spelen ? - Het gaat niet alleen om z'n muziek.
Hoe bedoelt u ? - En het gaat niet alleen om Arturo.
U hebt thuis buitenlanders ontvangen.
Twijfelt u aan m'n loyaliteit ?
We zien regelmatig tekenen van contra-revolutionair gedrag.
Over welke revolutie hebt u het eigenlijk ?
Zijn er meer revoluties ? - Blijkbaar.
Mijn revolutie lijkt totaal niet op de uwe.
We moeten elkaar niet verraden, maar werken aan een nieuwe maatschappij.
Een maatschappij van gelijke kansen, die goed is voor onze kinderen.
Geen land houdt zoveel van z'n kinderen als Cuba.
Tot ze volwassen zijn. - Ik weet dat u van uw man houdt.
Maar zeg alstublieft niks waar u spijt van krijgt.
Iedereen moet meewerken aan de revolutie.
Sorry hoor, maar als de revolutie werkelijk in gevaar is...
wanneer twee mensen uit Engeland bij ons thuis komen eten...
of wanneer een Cubaan z'n muziek wil spelen...
waarom zou je zo'n revolutie dan steunen ?
Ze zenden dit al de hele dag uit.
Hoe luidt het vonnis ? - Wat denk je ?
Hij is al doodgeschoten, mam.
Waar is hij heen ?
Was jij erbij toen Fidel Havana binnen marcheerde ?
Ik wel.
Ik was nog een kind.
Ik zag hem rijden in die jeep.
Met die baard van hem, en die lach.
Het was net een heilige.
Ik was op slag verliefd.
Ik werd verliefd op Fidel en op z'n droom.
Het zou een paradijs op aarde worden.
Ik wist het niet, Arturo. - Kom maar.
Ik wist niet dat ze je zouden beletten om te spelen.
Haar hart was gebroken.
Het was alsof ze al die tijd was bedrogen door een minnaar.
Het was afgelopen voor haar.
Begrijp ik het goed...
hebt u nooit gesympathiseerd met het Castro-bewind ?
Zet dit alstublieft zwart op wit, Mr Tasker.
Ik heb nooit gesympathiseerd met Fidel Castro.
Hij heeft het ideaal verraden en al z'n beloftes gebroken. Schrijft u dat op ?
Dit artikel heeft begin dit jaar in de Times gestaan.
Ze citeren een aantal opmerkingen waarin u het Castro-regime steunt.
Dit stond in een Duitse krant. Uit Frankfurt, geloof ik.
'De revolutie heeft me alles gegeven wat ik nodig had.' Hebt u dat gezegd ?
Dat zei ik in Frankfurt, in Stockholm, in Havana. Dat moest ik wel zeggen.
Vreemd. U wandelt hier binnen met een Amerikaanse ster...
Mr Tasker, iedereen in Havana leidt een dubbelleven uit lijfsbehoud.
We moesten het spelletje meespelen. Luister nou.
M'n vrouw en zoontje zijn in Londen. - Dit is onlangs onderschept...
door de Amerikaanse inlichtingendienst in Havana.
U was lid van de communistische partij en stond achter hun principes.
Klopt het dat u lid bent ?
Bent u lid van de communistische partij ?
Als u houdt van mijn muziek en van mijn trompetspel...
dan is dat omdat de revolutie mij de kans heeft gegeven.
Bedankt en tot ziens.
Het heeft toch geen nut. - Jawel, hou nog even vol.
Hij trapt er toch niet in. - Jawel.
Blijf nou maar zeggen dat je alles te danken hebt aan de regering.
Zelfs de lucht die ik inadem.
Een persoonlijk geschenk van Fidel.
Je bent toch alleen zenuwachtig bij audities ?
Wat is dit anders ?
Alle boekingen zijn geregeld.
Goeie reis. En pas op voor de vrouwtjes.
Ik wil je om een gunst vragen. - Wat voor gunst ?
Mag m'n gezin mee ? Ik ben dit jaar drie keer op tournee geweest.
Ik ben veel te vaak van huis.
Dat wordt lastig. Het gaat om de United Nation Band.
Paquito en Ignacio zijn al overgelopen.
Straks speel je met twee contra-revolutionairen.
Dat is helemaal geen probleem.
Zeker weten ? - Het is geen probleem.
Wil je openlijk afstand nemen van Paquito ?
Als de buitenlandse pers vraagt hoe je denkt over Paquito, wat zeg je dan ?
We spelen samen, maar we hebben niet dezelfde opvattingen.
Goed. Als je hem had laten vallen, had ik het niet vertrouwd.
Kom eens. Vooruit, kom eens hier.
Ik zie wel wat ik kan doen. Ik zal m'n best doen voor je.
Niemand mag het weten, zelfs onze ouders niet.
Voor hun eigen bestwil. We nemen gewoon afscheid, zonder tranen.
Je mag ook niet te veel meenemen. Dat valt op.
Ik moet dingen meenemen voor jou, voor Leonel, voor Turi.
Ik ben blij met die koffer van Emilia.
Leonel mag niet mee. Hij heeft de dienstplichtige leeftijd.
Maar je zei dat we weg mochten. - Dat is ook zo, maar Leonel niet.
Ik heb het net gehoord. - Hij is m'n zoon. Hij moet mee.
Hij mag niet op reis. Ze maken geen uitzondering.
Ik laat hem niet hier. - Hij komt later.
Hoe dan ? Het gezin van Paquito is ook nog steeds hier.
We zouden samen gaan. - Ik heb m'n best gedaan.
Maar ze maken geen uitzondering. Hij is nog zeven jaar dienstplichtig.
Dan wachten we zeven jaar. Dat is niet lang.
Dan is Turi zeven jaar dienstplichtig. Als we nu niet gaan, lukt het nooit.
Moet ik m'n zoon in de steek laten ? - Hij is ook mijn zoon.
Dan zou je hem nooit achterlaten. Ga maar alleen.
Luister nou, Marianela. Ik zou nooit ergens heen gaan zonder jou.
Ik blijf bij hem.
Hij is geen kind meer. - Hij is m'n zoon.
Wat ik ook moet doen, al moet ik met een bootje terug naar dit eiland...
ik zorg dat Leonel weer bij ons komt. Dat beloof ik je.
We moeten sterk zijn. Kijk me aan.
We moeten sterk zijn en als eersten gaan, anders komen we nooit weg.
Kom, vertrouw me nou maar.
Geef maar. - Dat hoeft niet.
Dat is m'n werk. - Hij ligt er al in.
Een mooie taxi, dokter. - Dank je. Ik heb het ver geschopt.
Ik wil met je mee, pap. - Dat weet ik wel, Turi.
Over twee weken zie ik je in Londen.
Pas je goed op mama ?
Pas goed op jezelf.
Wees voorzichtig.
Bedankt. - Waarvoor ?
Dat je me domino hebt leren spelen. - Je hebt nog een hoop te leren.
Zorg goed voor de auto. En begraaf hem niet.
Tot gauw.
Ik ben bang.
Vertrouw me.
Breng je mama veilig naar Londen ? - We zijn er over twee weken.
Ik zeg niks vanwege mama, maar ik respecteer je niet meer.
Je weet niet alles. - Ik heb altijd tegen je opgekeken.
Je hield altijd je rug recht.
Maar je bent net als de rest.
Het spijt me dat je er zo over denkt. - Spijt het je ?
Maak je niet druk om mij. Zorg liever dat Turi niet net zo slap wordt als jij.
Ben je nog niet klaar met inpakken ?
Ik weet het niet, pap. Ik weet niet wat ik daar nodig zal hebben.
Ik heb je moeder vannacht gezien.
In een droom. Je vader is niet gek geworden.
Hoe is het met haar ? - Ze maakt zich zorgen.
Ze zei : Sosa, onze dochter gaat weg.
Beloof me dat je doet wat je kunt om haar te helpen.
Wat een droom, hé ?
Ik wou het je wel zeggen. - Stil maar.
Zeg maar niks.
Lieverd...
op m'n ouwe dag zal ik pas echt gelukkig zijn...
als ik weet dat jij in veiligheid bent en dat je gelukkig bent.
Toe, lach eens naar me.
Waar je ook bent, we zullen altijd bij elkaar zijn.
Kom maar, meisje.
Je weet dat ik van je hou.
Ik ook van jou, mam.
Het is maar voor een maandje.
Tot ziens, Mari. - Pas goed op jezelf.
Mr Sandoval, u hebt uw zaak met veel overtuiging bepleit.
Maar ik ben bang dat het niet gemakkelijk zal worden.
Dan moet ik het beter uitleggen. - Ik snap het wel.
Maar deze aanvraag gaat naar Washington.
Het lijkt of u het systeem gebruikte en dat u nu financiële motieven hebt.
Dat is niet waar. - De bewijslast ligt bij u.
Op papier lijkt het... - Verander dat papier dan.
Vertel het ze, alstublieft.
Ik breng advies uit en ik zet de procedure in gang.
Hoe lang gaat het duren ? - Dat is moeilijk te zeggen.
Een week, een maand. Dat is nooit te voorspellen.
Wat moet ik intussen doen ?
Weet u hoe moeilijk het was om m'n gezin uit Cuba te krijgen ?
Weet u hoe lang we dit hebben gepland ?
Mr Tasker, we zijn volkomen aan u overgeleverd.
Bescherm ons alstublieft. - U moet rechtstreeks gevaar lopen.
Ze schieten overlopers dood. - Ik kan niks doen.
Begrijp het dan toch.
M'n gezin staat er alleen voor. - Luister, Arturo.
Luister naar me. Niemand weet dat je hier bent geweest.
Ga door met je tournee, alsof er niks gebeurd is.
Ik kan niet terug. - Het is niet mijn beslissing.
Meer kan ik niet doen.
Ik zal tegen Mr Gillespie zeggen dat je klaar bent.
Wat moet ik nou doen ? - Volg z'n advies op.
Ga op tournee en hou je rustig. We vinden wel een oplossing.
Kom Arturo, we moeten gaan.
Wacht even, ik kom er aan.
Opgehangen.
Ik weet wat het is. Je bent er bijna, maar je moet nu wel doorzetten.
Dit is opgepikt van de Amerikaanse inlichtingendienst.
Arturo Sandoval.
Wat krijgen we nou ?
Johnny, telefoon voor je. Het is Havana.
Ze weten dat Marianela in Londen is. Ze stellen vragen.
Rustig. - Luister nou.
Ze pakken haar en brengen haar terug. - Dat doen ze niet.
Ik moet overlopen, nu meteen. - Rustig nou maar.
Ik ken iemand in het Witte Huis. - Ga je de president bellen ?
De vice-president. Ik heb hem ontmoet op een vlucht. Ik mocht altijd bellen.
Vanavond speel je nog. Dan pak je het vliegtuig.
Turi, wacht even. - Als je de ambassade belt...
zeg dan maar dat we zo klaar zijn.
Bent u Mrs Sandoval ? Kom vlug mee.
Dit zijn uw reisdocumenten.
In New York blijft u in het vliegtuig. Iemand van het ministerie haalt u op.
U moet met niemand anders meegaan.
En m'n man ? - Sorry, we hebben nog niks gehoord.
Weet je echt niet waar het om gaat ?
Zijn ze overgelopen ?
Jij moet zorgen dat ze weer thuiskomen.
Ik kan niks zeggen waardoor ze ooit nog zullen terugkomen.
Mr Sandoval, wilt u met ons meegaan ?
In 1992 kreeg de vader van Marianela politiek asiel in Miami.
In 1993 vluchtten de ouders van Arturo per vlot naar Florida.
Leonel en Paloma mochten emigreren omdat haar vader Amerikaan was.
Tien jaar na z'n vlucht mocht Paquito z'n vrouw en zoon laten overkomen.
Arturo ging in Miami wonen, won drie Grammy's en werd wereldberoemd.
In 1998, acht jaar na z'n vlucht, kreeg hij de Amerikaanse nationaliteit.
Nederlandse ondertiteling bewerkt door : VeHash